STRATEGIE IS EEN PLAN?

Strategie is voor veel mensen een fascinerend en aantrekkelijk onderdeel van het bedrijfsleven. Hier eindigt de loonslaafsheid en formuleren directeuren, managers en consultants plannen voor wereldheerschappij. Daar waar saaie Word-documenten en eindeloze Excel-spreadsheets plaats maken voor gelikte PowerPoint presentaties.

Die dagen zijn voorbij, aldus ‘digitale innovator’ Greg Satell in zijn meest recente artikel over de evolutie van strategie. Strategie is geen spel dat alleen maar gaat over ‘winnen’ en concurrenten verslaan. Het is voortdurende zoektocht naar vernieuwing. Zorg als bedrijf dat je continu nieuwe vaardigheden en middelen verwerft. Dan kun je de volgende uitdaging in de snel veranderende wereld weer aan.

STRATEGIE: WHAT’S IN A NAME?

Bij STRATEGIEMAKERS krijgen we regelmatig de vraag “kunnen jullie ons helpen met het maken van een strategisch plan?” Soms heet het business plan. Of beleidsplan. Los van hoe het wordt genoemd – wat op zich al interessant is overigens en vaak veel zegt over de bedrijfscultuur – koppelen veel mensen zo’n plan vaak direct aan het woord ‘strategie’. Strategie is een plan? Nee joh, strategie is meer dan dat. Het is een werkwoord! Een continu proces met een heldere visie als gemeenschappelijk denkraam voor een bedrijf.

Dit is wat wij bedoelen met ‘een goed plan’. Een goed plan is gebaseerd op een solide, nauwkeurig begrip van de belangrijkste uitdagingen waar het bedrijf voor staat. Het omvat een duidelijke visie op de toekomst en de positie die het bedrijf inneemt. Het beschrijft de grootste en meest waarschijnlijke obstakels die je denkt te gaan tegenkomen (bijv. scenario’s). En tenslotte, het bevat een strategisch pad om de visie te realiseren. Wat overigens niet hetzelfde is als een strategie-implementatieplan van 50+ pagina’s in Word die we ook nog wel eens tegenkomen…

Wees je bewust dat een plan op zijn best een logische uiteenzetting van ideeën is op basis van de beste informatie die op het moment van schrijven voor handen is. Dat is prima, maar bereidheid om aannames te toetsen en het plan aan te passen, geconfronteerd met werkelijkheid, is vele malen belangrijker.

LEER VAN STARTUPS

Laten we proberen dit te verduidelijken met een voorbeeld. Tot niet zo lang geleden was het voor startende ondernemers heel normaal om te beginnen een uitgebreid businessplan of ondernemingsplan. Daarin staat hoe de ondernemer zijn briljante idee tot groot succes gaat brengen. “Een succesvol bedrijf begint bij een goed ondernemingsplan,” zo is ons immers aangeleerd. De banken vroegen erom. Ook al weet iedereen dat het plan al verouderd is op het moment dat de inkt net is opgedroogd. De onzekerheid van een startende onderneming maakt namelijk dat een businessplan per definitie bol staat van de aannames. En die blijken in de praktijk al snel niet meer te kloppen.

Inmiddels zijn startups massaal overgegaan op de moderne aanpakken van Business Model Generation, Lean Startup en Customer Development. Hierin staat onzekerheid juist centraal en wordt niet gedaan alsof de wereld maakbaar is op papier.

“ALS 2 MENSEN HETZELFDE STARTUP-IDEE HEBBEN EN BESLUITEN EEN BEDRIJF TE STARTEN, WIE HEEFT MEER KANS OP SUCCES? DEGENE DIE AL ZIJN IDEEËN EERST OP PAPIER SCHRIJFT OF DEGENE DIE MET PROTOTYPES OP PAD GAAT NAAR POTENTIËLE KLANTEN?”

Natuurlijk, denk goed na, zet een visie neer. Formuleer je ambitie, stel je doel(en), benoem je belangrijkste aannames en ga experimenteren. Maak je ideeën concreet, maak een prototype, een landing page, of een visueel concept. Spreek (veel!) met klanten en andere betrokkenen om te begrijpen wat wel werkt en wat niet. Zoek naar klanten die wildenthousiast zijn over je idee en bedrijfsconcept. En ga pas grote(re) investeringen doen op het moment dat je echte problemen en behoeften van klanten op het spoor bent.

DE REGELS VAN HET STRATEGIE SPEL VERANDEREN

Werkt het voor bestaande bedrijven zo anders? Toen alles nog ‘pais en vree’ en voorspelbaar was misschien wel. Maar sinds de digitale revolutie is uitgebroken is geen industrie veilig meer voor verandering. Of, erger nog, in steeds meer industrieën zien we disruptieve innovaties ontstaan die de regels van het spel veranderen.

Betekent dit dat we afscheid moeten nemen van onze aanpak om elke 3-5 jaar een nieuw strategisch plan te maken? Ja. Zeker in deze tijd van digitale revolutie. Business plan 2020? Haal die houdbaarheidsdatum eens van het plan af! Een traditioneel strategisch plan – met houdbaarheidsdatum – heeft de neiging om na goedkeuring snel in de welbekende la terecht te komen. Vervolgens wordt het pas op het moment van verstrijken van de houdbaarheidsdatum weer goed bekeken.

ALS JE INZIET DAT EEN PLAN CONTINU AANPASSING BEHOEFT, EEN LEVEND DOCUMENT IS, DAN EVOLUEERT DE STRATEGIE DOOR DE TIJD EN IS DE STRATEGIE (‘HET PLAN’) CONTINU UP-TO-DATE.

EEN STRATEGIEPROCES MOET JE BESTUREN

Het idee is als volgt: ontwerp voor je bedrijf een continu strategieproces in iteraties van 2 of 3 maanden, afhankelijk van de grootte en complexiteit van de organisatie. Creëer aan het begin / einde van elke iteratie energiegevende strategie-reviewdagen. Op deze dagen is een brede vertegenwoordiging van de organisatie aanwezig: mensen, vaak product owners, binnen het bedrijf die bezig zijn geweest met experimenten en projecten. Zij komen de resultaten van de veranderportfolio van experimenten en projecten pitchen.

De vragen die centraal staan zijn: wat heb je gedaan, wat heb je concreet gemaakt en gerealiseerd, wie heb je ‘buiten’ gesproken, welke inzichten heeft dat opgeleverd en wat leert dat ons? Welke aannames in ons strategisch plan bleken juist en welke niet? Wat betekent dat voor de doelen die we onszelf hebben gesteld?

Als alle resultaten zijn besproken wordt de impact op de veranderportfolio vastgesteld. Welke projecten stoppen we, gaan we anders insteken en welke nieuwe experimenten starten we op in de aankomende periode? Experimenten zijn gericht op de zoektocht naar vernieuwing en validatie van vernieuwende concepten.

STRATEGIE VERNIEUWEN VRAAGT OM EEN ANDERE MINDSET

Het belangrijkste bij het inrichten van een continu strategieproces  is een verandering in mindset. Experimenten kunnen mislukken. Aannames in het strategisch plan kunnen fout blijken. Het kan zijn dat er weinig animo is bij klanten voor een nieuw dienstenconcept dat je voor ogen had. Of dat je uit gesprekken met klanten inzichten opdoet over hoe het wel kan werken. Of dat je er mee moet stoppen.

Beter nu dan te laat. Op zoek naar de volgende vernieuwing.

Share This